శ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి ఆలయం — 12 జ్యోతిర్లింగాలలో రెండవది, నల్లమల్ల అడవుల మధ్య కృష్ణా నది తీరాన వెలసిన పవిత్ర క్షేత్రం.
Share
మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం : చాలా వేల సంవత్సరాల క్రితం మాట. శివుడు మరియు పార్వతి కైలాసంలో కూర్చుని ఒక మామూలు రోజులా కాలం గడుపుతున్నారు. కానీ ఆ రోజు మామూలుగా లేదు — ఆ రోజు రెండు పర్వతాలు ఒకదానితో ఒకటి పోటీపడ్డాయి. ఒక రహస్యమైన సంఘటన జరిగింది, అది శ్రీశైలం చరిత్రలో అమరమైన అధ్యాయం అయింది.
నేటికీ కోట్లాది భక్తులు కాలినడకన వచ్చి కన్నీళ్ళతో అభిషేకం చేసే ఆ స్థలం — శ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి జ్యోతిర్లింగం. భారతదేశంలో 12 జ్యోతిర్లింగాలలో ఇది రెండవది. కానీ ఇక్కడ ఉన్న అసలు కథ చాలా మంది చదవలేదు, వినలేదు. ఈ రోజు ఆ పూర్తి కథ మీకు చెప్తాను.
శ్రీశైలం అని పేరు ఎందుకు వచ్చింది? అసలు రహస్యం
చాలా మంది అనుకుంటారు — శ్రీశైలం అంటే ‘శుభమైన కొండ’ అని. కానీ ఇది సగం సత్యం మాత్రమే. శ్రీ + శైలం = శ్రీ అంటే లక్ష్మీదేవి లేదా పార్వతీ అమ్మవారు, శైలం అంటే పర్వతం. అందువల్ల శ్రీశైలం అంటే ‘అమ్మవారు వెలసిన పర్వతం’ అని అర్థం.
ఈ పర్వతానికి పురాతన కాలంలో శ్రీగిరి, శ్రీపర్వతం, శ్రీనగం అని కూడా పిలిచేవారు. మహాభారతంలో, స్కంద పురాణంలో, శివ పురాణంలో ఈ పర్వతం గురించి వివరంగా రాశారు. స్కంద పురాణంలో ఈ పర్వతాన్ని ‘సర్వపాప నాశినీ పర్వతం’ అని పేర్కొన్నారు.
శ్రీశైలం భౌగోళిక ప్రాముఖ్యత (మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం)
నల్లమల్ల అడవుల మధ్య, కృష్ణా నది ఒడ్డున వెలసిన ఈ పవిత్ర క్షేత్రం సముద్ర మట్టానికి 457 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. చుట్టూ దట్టమైన అడవులు, లోయల మధ్య కొలువుతీరిన శివుడు ఇక్కడ ఎందుకు వెలిశాడు? అందుకు ఒక గొప్ప చరిత్ర ఉంది.
మల్లికార్జున స్వామి అసలు కథ — కార్తికేయుడి పెళ్ళి వివాదం (మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం)
ఈ కథ శివ పురాణం, స్కంద పురాణం, శివ మహాపురాణంలో స్పష్టంగా ఉంది. ఇది కేవలం పురాణ కథ కాదు — ఇది శివ కుటుంబంలో జరిగిన ఒక భావోద్వేగ సన్నివేశం, ఇది మనల్ని కదిలిస్తుంది.
గణేశుడు vs కార్తికేయుడు — పోటీ ఎందుకు?
ఒకప్పుడు గణేశుడు మరియు కార్తికేయుడు ఇద్దరూ పెళ్ళి చేసుకోవాలని శివపార్వతులు నిర్ణయించారు. ఇద్దరూ పెళ్ళికి తాముముందు అని వాదించారు. పార్వతి ఒక మంచి పరిష్కారం చెప్పింది:
ఈ ప్రపంచాన్ని ముందు చుట్టివచ్చిన వారికి ముందు పెళ్ళి అవుతుంది
కార్తికేయుడు వెంటనే తన నెమలిని ఎక్కి ప్రపంచ పర్యటనకు బయలుదేరాడు
గణేశుడు చాలా తెలివిగా ఆలోచించాడు — తల్లిదండ్రులే సర్వలోకాలు కదా!
గణేశుడు శివపార్వతులను ప్రదక్షిణ చేసి, తాను ముందు వచ్చినట్టు చెప్పాడు
శివపార్వతులు గణేశుడి బుద్ధికి సంతోషపడి, గణేశుడికి ముందు పెళ్ళి జరిపించారు — సిద్ధి మరియు బుద్ధి అనే అమ్మాయిలతో.
కార్తికేయుడి కోపం — అన్నయ్య పెళ్ళి చూసి మనసు విరిగింది (మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం)
ప్రపంచం మొత్తం చుట్టివచ్చిన కార్తికేయుడు తిరిగి వచ్చి చూస్తే — అన్నయ్య పెళ్ళయిపోయింది! ఆ దెబ్బకు కార్తికేయుడికి మనసు చాలా నొచ్చింది. తల్లిదండ్రులు తనతో అన్యాయంగా ప్రవర్తించారని భావించిన కార్తికేయుడు కైలాసం వదిలి వెళ్ళిపోయాడు.
కార్తికేయుడు నేరుగా దక్షిణాపథం వెళ్ళాడు. ద్రవిడ దేశంలోని క్రౌంచ పర్వతం మీద తపస్సుకు కూర్చున్నాడు. ఆ పర్వతమే నేటి శ్రీశైలం ప్రాంతం అని పురాణాలు చెప్తున్నాయి.
శివపార్వతులు కొడుకు వెనక పరిగెత్తారు — అమ్మ ప్రేమ అలాంటిది! (మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం)
కొడుకు వెళ్ళిపోయాడని పార్వతీదేవి చాలా బాధపడింది. ఆ తల్లి ప్రేమ ఏమిటో చూడండి — ఆమె ఒక్క నిమిషం కూడా ఆగలేదు. శివపార్వతులు ఇద్దరూ కైలాసం వదిలి కార్తికేయుడి వెంట బయలుదేరారు.
కానీ కార్తికేయుడు తల్లిదండ్రులు వస్తున్నారని తెలిసి మరింత ముందుకు వెళ్ళిపోయాడు. ఒక్కసారి కూడా వెనుతిరిగి చూడలేదు. తల్లిదండ్రులు వచ్చినప్పుడల్లా కార్తికేయుడు 3 యోజనాలు (సుమారు 36 కి.మీ.) ముందుకు వెళ్ళేవాడు — ఇది స్కంద పురాణం చెప్పిన కథ.
చివరకు శివపార్వతులు శ్రీశైలం వద్దకు వచ్చారు. కార్తికేయుడు కనబడలేదు. కానీ పార్వతీదేవి కొడుకు ఎక్కడో ఉన్నాడని తెలుసుకుంది — అమ్మ మనసుకు అది తెలుస్తుంది కదా! శివుడు ఇక్కడే జ్యోతిర్లింగంగా వెలిశాడు. పార్వతి ‘మల్లిక’ అనే పూల రూపంలో అక్కడే నివసించింది.
మల్లికార్జున అనే పేరు ఎందుకు వచ్చింది? (మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం)
మల్లిక + అర్జున = మల్లికార్జున. మల్లిక అంటే మల్లె పూవు, అది పార్వతీదేవిని సూచిస్తుంది. అర్జున అంటే తెల్లని లేదా పరిశుద్ధమైనది — ఇది శివుడికి సంబంధించిన పేరు. కొందరు పండితులు అర్జున అంటే ‘అర్జున చెట్టు’ అని చెప్తారు. ఏదిఏమైనా, మల్లికార్జున అంటే ‘మల్లె పూలు ప్రేమించే శివుడు’ లేదా ‘పార్వతి-శివుల కలయిక’ అని అర్థం.
కార్తికేయుడు ఎవరు? ఆయన పూర్తి కథ (మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం)
కార్తికేయుడి జన్మ కథ అద్భుతమైనది. తారకాసురుడు అనే రాక్షసుడు దేవతలను చాలా హింసిస్తున్నాడు. అతనికి వరం ఉంది — శివుడి కొడుకు మాత్రమే అతన్ని చంపగలడు. అప్పటికి శివుడికి పిల్లలు లేరు. సతీదేవి మరణం తర్వాత శివుడు తపస్సులో ఉన్నాడు.
అగ్నిలో పుట్టిన వీరుడు — కార్తికేయ జననం (మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం)
దేవతలు పార్వతీదేవిని శివుడితో పెళ్ళి చేయించి, శివుని తేజస్సు నుండి ఒక కొడుకు పుట్టాలని పన్నాగం పన్నారు. శివపార్వతుల వివాహం జరిగింది. కానీ శివుడి మహాతేజస్సును భరించలేక భూమి, సముద్రం అన్నీ కంపించాయి.
శివుని తేజస్సు అగ్నిదేవుడికి అప్పగించబడింది. అగ్నిదేవుడు అది భరించలేక సరవణ (రెల్లు పొదలు ఉన్న సరస్సు)లో వదిలిపెట్టాడు. అక్కడ ఆరు కృత్తికా నక్షత్రాలు (ఆడ నక్షత్రాలు) ఆ శిశువును ఆరు ముఖాలతో పెంచాయి — అందుకే ఆయనకు ‘షణ్ముఖ’, ‘కుమార’, ‘స్కంద’, ‘కార్తికేయ’ అని పేర్లు వచ్చాయి.
కార్తికేయుడు:
దేవతల సేనాధిపతి (దేవసేనాపతి)
యుద్ధ దేవత — ధైర్యం, బలం, శౌర్యానికి ప్రతీక
ఆయుధం: శక్తి వేల్ (బర్చా/శూలం)
వాహనం: నెమలి (మయూరం)
తమిళనాడులో ‘మురుగన్’ పేరుతో అత్యంత భక్తితో పూజిస్తారు
తారకాసుర వధ — కార్తికేయుని మహా పరాక్రమం
జన్మించిన వెంటనే కార్తికేయుడు అసాధారణ శక్తిని ప్రదర్శించాడు. దేవతలు ఆయనను యుద్ధ సేనాపతిగా నియమించారు. కేవలం 6 రోజుల వయసులోనే కార్తికేయుడు తారకాసురుణ్ణి వధించాడు — ఇది అద్భుతం కాదా?
ఈ విజయంతో మూడు లోకాలూ సంతోషించాయి. కార్తికేయుడు దేవతలకు వీరుడు, భక్తులకు ఆరాధ్య దైవం అయ్యాడు. ఆయన కృపతో అజ్ఞానం, భయం, అన్యాయం తొలగిపోతాయని భక్తుల విశ్వాసం.
శ్రీశైలం దేవాలయ చరిత్ర — రాజులు పండితులు మెచ్చిన క్షేత్రం (మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం)
శ్రీశైలం దేవాలయం 2వ శతాబ్దం నాటిది అని చరిత్రకారులు చెప్తారు. ఈ క్షేత్రానికి అనేక చక్రవర్తులు, రాజులు తమ సేవను అర్పించారు:
విజయనగర సామ్రాజ్యం రాజులు — గోపురాలు, మండపాలు నిర్మించారు
రెడ్డి రాజులు — 14వ శతాబ్దంలో ప్రధాన మందిరం పునర్నిర్మించారు
శివ పురాణం ప్రకారం, 12 జ్యోతిర్లింగాలు స్వయంభువుగా వెలసినవి — అంటే మనుషులు నిర్మించినవి కాదు, శివుడు స్వయంగా వెలసినవి. శ్రీశైలం వాటిలో రెండవది. సోమనాధ్ (గుజరాత్) మొదటిది.
విశేషమేమంటే, శ్రీశైలంలో 18 శక్తిపీఠాలలో ఒకటి అయిన భ్రమరాంబ దేవి కూడా ఇక్కడే ఉంది. అంటే ఇక్కడ ఒకే చోట జ్యోతిర్లింగం + శక్తిపీఠం రెండూ ఉన్నాయి. ఇలాంటి ద్వయ కలయిక చాలా అరుదు — భారతదేశంలో కొన్ని చోట్ల మాత్రమే ఉంది.
శ్రీశైలం దర్శనం ఫలితాలు — పురాణాలు ఏమి చెప్తున్నాయి?
శివ పురాణం మరియు స్కంద పురాణంలో శ్రీశైలం దర్శన ఫలం గురించి ఇలా చెప్పారు:
శ్రీశైలాన్ని చూసిన వారికి పునర్జన్మ ఉండదు అని పురాణం
కృష్ణా నది (పాతాళగంగ) లో స్నానం చేస్తే సర్వ పాపాలు నశిస్తాయి
కైలాస దర్శనం కంటే శ్రీశైలం దర్శనం ఎక్కువ ఫలం ఇస్తుందని స్కంద పురాణం
ఇక్కడ మరణించిన వారికి సూటిగా మోక్షం ప్రాప్తిస్తుందని విశ్వాసం
శ్రీశైలం దర్శనానికి ఎలా వెళ్ళాలి? సంపూర్ణ గైడ్
శ్రీశైలం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని నంద్యాల జిల్లాలో ఉంది. హైదరాబాద్ నుండి సుమారు 230 కి.మీ. దూరం.
రోడ్డు మార్గం: హైదరాబాద్ → కర్నూల్ → నంద్యాల → శ్రీశైలం (4-5 గంటలు)
రైలు మార్గం: మర్కాపూర్ రోడ్ స్టేషన్ వరకు రైలులో, ఆపై బస్సులో 60 కి.మీ.
ఆర్టీసీ బస్సులు: హైదరాబాద్, కర్నూల్, విజయవాడ నుండి నేరుగా
దర్శన సమయాలు: తెల్లవారు 5:00 AM నుండి రాత్రి 10:00 PM వరకు
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ) (మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం)
1. మల్లికార్జున స్వామి ఎవరు?
మల్లికార్జున స్వామి అంటే శ్రీశైలంలో వెలసిన శివుడు. మల్లిక అంటే పార్వతీదేవి, అర్జున అంటే శివుడు. కొడుకు కార్తికేయుడి వెంట వెళ్ళిన శివపార్వతులు ఇక్కడే స్థిరపడ్డారు.
2. శ్రీశైలం అని పేరు ఎందుకు వచ్చింది?
శ్రీ అంటే పార్వతీదేవి (శ్రీ = లక్ష్మి/పార్వతి), శైలం అంటే పర్వతం. పార్వతీదేవి వెలసిన పర్వతం కాబట్టి శ్రీశైలం అయింది. పురాతన కాలంలో ఇది ‘శ్రీగిరి’, ‘శ్రీపర్వతం’ అని పిలవబడింది.
3. కార్తికేయుడు ఎందుకు శ్రీశైలం వచ్చాడు?
అన్నయ్య గణేశుడికి ముందు పెళ్ళి అయినందుకు కోపగించుకున్న కార్తికేయుడు కైలాసం విడిచి దక్షిణాపథానికి వెళ్ళాడు. ఆయన క్రౌంచ పర్వతం (శ్రీశైలం ప్రాంతం) చేరుకున్నాడు.
4. శ్రీశైలంలో ఎన్ని ముఖ్యమైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి?
మల్లికార్జున స్వామి జ్యోతిర్లింగ మందిరం, భ్రమరాంబ శక్తిపీఠం, పాతాళగంగ, శిఖరేశ్వరం, హాటకేశ్వరం, సాక్షి గణపతి — ఇవి ప్రధాన ఆలయాలు.
5. శ్రీశైలం దర్శనానికి అత్యుత్తమ సమయం ఏది?
శివరాత్రి (అత్యంత ముఖ్యమైనది), కార్తీక మాసం, శ్రావణ మాసం — ఈ సమయాల్లో అత్యధిక భక్తులు వస్తారు. సాధారణ దర్శనానికి అక్టోబర్-ఫిబ్రవరి మధ్య చల్లని వాతావరణంలో వెళ్ళడం మంచిది.
6. కార్తికేయుడికి తమిళనాడులో ‘మురుగన్’ అని ఎందుకు పిలుస్తారు?
తమిళంలో ‘మురుగు’ అంటే అందం, యవ్వనం అని అర్థం. కార్తికేయుడు శాశ్వతంగా యువకుడిగా ఉంటాడు కాబట్టి ‘మురుగన్’ అని పిలుస్తారు. దక్షిణ భారతదేశంలో ఆయన అత్యంత ప్రసిద్ధ దేవుడు.
ముగింపు — శ్రీశైలం ఒక అనుభవం, కేవలం యాత్ర కాదు (మల్లికార్జున స్వామి శ్రీశైలం)
శ్రీశైలం వెళ్ళిన ప్రతి వ్యక్తి ఒక విషయం అనుభవిస్తాడు — ఆ నల్లమల్ల అడవుల నిశ్శబ్దంలో, కృష్ణా నది గలగలల మధ్య, మల్లికార్జున స్వామి సన్నిధిలో మనసు ప్రశాంతంగా అవుతుంది.
ఒక తండ్రి కొడుకు వెంట పరుగెత్తాడు. ఒక అమ్మ కొడుకు కోసం కైలాసం విడిచింది. ఆ ప్రేమకు సాక్షిగా నిలిచిన ఈ పర్వతం నేటికీ కోట్లాది భక్తుల హృదయాలను స్పర్శిస్తూనే ఉంది. మల్లికార్జున స్వామి దర్శనం కేవలం దేవుణ్ణి చూడడం కాదు — అది తల్లిదండ్రుల ప్రేమను, కుటుంబ బంధాన్ని గుర్తుచేసుకోవడం.
మీరు ఇంకా శ్రీశైలం వెళ్ళలేదా? త్వరగా వెళ్ళండి — ఆ అనుభవం మీ జీవితాన్ని మారుస్తుంది!
Datla VamsikrishnaUpdated 5 months Ago1 Mins read
Datla VamsikrishnaUpdated 5 months Ago1 Mins read
Leave a comment