శ్రీశైలం పాతాళగంగ ఘాట్‌లో సూర్యోదయ వేళ పవిత్ర కృష్ణానదిలో స్నానాలు ఆచరిస్తున్న భక్తులు మరియు పక్కనే ఉన్న చారిత్రక శిలాఫలకం.
Share
ఒక భక్తుని అనుభవం — పాతాళగంగ మొదటిసారి చూసినప్పుడు…
Paathalaganga Srisailam : రాజమండ్రి నుండి వచ్చిన సురేష్ అనే యువకుడు శ్రీశైలం మొదటిసారి యాత్రకు వచ్చాడు. మల్లికార్జున స్వామి దర్శనం తరువాత “పాతాళగంగకు వెళ్తారా?” అని మిత్రుడు అడిగినప్పుడు అతడికి ఆశ్చర్యం కలిగింది — “ఇక్కడ గంగ ఉందా?” అని.
వందల మెట్లు దిగి, కృష్ణానది ఒడ్డుకు చేరుకున్నప్పుడు అతడికి అర్థమైంది — ఆ నీళ్ళ చల్లదనం, ఆ నిశ్శబ్దంలో వినిపించే కృష్ణమ్మ సవ్వడి, చుట్టూ నల్లమల అడవుల మధ్య ఆ పవిత్ర వాతావరణం — ఇవన్నీ కలిసి ఒక అలౌకిక అనుభవాన్ని కలిగించాయి. అతడి కళ్ళలో నీళ్ళు తిరిగాయి.
పాతాళగంగ — ఈ పేరే ఒక అనుభవం. శ్రీశైలం కొండ పైన ఉన్న ఆలయం నుండి, లోయలో ప్రవహించే కృష్ణానది వరకు — ఆ దారి అంత ప్రత్యేకమైనది.
పాతాళగంగ అంటే ఏమిటి? — నామం వెనక అర్థం
“పాతాళగంగ” అనే పేరుకు పెద్ద అర్థం ఉంది. శ్రీశైలం ఆలయం చాలా ఎత్తైన పర్వతం మీద ఉంటుంది. కానీ కృష్ణానది మాత్రం అక్కడ నుండి చాలా లోతున, లోయలో ప్రవహిస్తుంది.
పైన ఉన్న ఆలయం నుండి చూస్తే నది చాలా దిగువన కనిపిస్తుంది — అది చాలా లోపల, పాతాళంలో ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది. అందుకే ఈ కృష్ణానదిని ఇక్కడ “పాతాళగంగ” అని సార్థకంగా వ్యవహరిస్తారు.
వికీపీడియా ప్రకారం, శ్రీశైలం ప్రక్కనే కృష్ణానది ప్రవహిస్తుంది. శ్రీశైలము చాలా ఎత్తులో ఉన్నది; నది మాత్రము క్రింద లోయలో ప్రవహిస్తుంది. అందుకే శ్రీశైలము నుండి చాలా మెట్లు దిగి కృష్ణానదిలో స్నానం చెయ్యాలి. ఈ కృష్ణానదినే ఇక్కడ పాతాళగంగ అనే సార్థక నామధేయముతో వ్యవహరిస్తారు.
ఆ మెట్లన్నీ దిగి కృష్ణానదిలో స్నానం చేసి, తిరిగి పైకి ఎక్కినప్పుడు — ఈ పేరు ఎంత సార్థకమైనదో స్వయంగా అనుభవించవచ్చు!
శ్రీశైలం పాతాళగంగ చారిత్రక నేపథ్యం (Paathalaganga Srisailam)
శ్రీశైలం — దక్షిణ కాశీ
శ్రీశైలం కేవలం ఒక ఆలయం మాత్రమే కాదు. జ్యోతిర్లింగాల్లో ద్వితీయ జ్యోతిర్లింగం, అష్టాదశ శక్తి పీఠాల్లో ఆరో శక్తి పీఠం — ఈ రెండు ఒకే చోట కలగలిసిన దివ్య క్షేత్రం శ్రీశైల క్షేత్రం.
కురుక్షేత్రంలో లక్షలకొద్దీ దానాలు చేస్తే, గంగలో రెండువేల సార్లు మునిగితే, నర్మదా తీరంలో అనేక సంవత్సరాలు తపస్సు చేస్తే, కాశీక్షేత్రంలో లక్షలాది సంవత్సరాలు నివసిస్తే లభించే పుణ్యం శ్రీశైల క్షేత్రాన్ని ఒక్కసారి దర్శించడం ద్వారా పొందగలమని ధార్మికులు విశ్వసిస్తారు.
బ్రహ్మగిరి, విష్ణుగిరి, రుద్రగిరి అనే మూడు పర్వతాలకు పాదాభివందనం చేస్తూ తన చరణ కింకిణుల సవ్వడితో వేదఘోషను స్ఫురింపజేసే కృష్ణవేణి పాతాళగంగ పేరుతో ఉత్తరవాహినిగా ప్రవహిస్తోంది.
ఉత్తరవాహిని — అంటే ఉత్తరం వైపు ప్రవహించే నది. ఇది చాలా పవిత్రంగా పరిగణిస్తారు. గంగానది కూడా కాశీలో ఉత్తరవాహిని — అదే విధంగా కృష్ణానది ఇక్కడ ఉత్తరవాహినిగా ప్రవహిస్తుండటం విశేషం.
పురాణాల్లో పాతాళగంగ ప్రస్తావన (Paathalaganga Srisailam)
పురాణాల్లో శ్రీశైలానికి చాలా ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. స్వామి వారిని మల్లికార్జునుడు అని పిలవడానికి ఒక పురాణగాధ ఉన్నది. పూర్వం తలిదండ్రులపై కోపించిన కుమారస్వామి కైలాసం నుండి వచ్చి క్రౌంచ పర్వతం చేరాడు. ఆ పర్వతమే నేడు శ్రీశైలం అయినది. కుమారస్వామి వచ్చి ఉన్న చోట మద్దిచెట్టుకు మల్లెతీగ అల్లుకుని ఉన్నది. కుమారునికోసం వచ్చిన శంకరుడు ఆ చెట్టు క్రిందనే లింగ రూపంలో వెలిశాడు కనుక స్వామిని “మల్లికార్జునుడు” అంటారు.
ఈ పవిత్ర క్షేత్రంలో పాతాళగంగలో స్నానం చేయడం యాత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన భాగంగా భావిస్తారు.
పాతాళగంగకు ఎలా వెళ్ళాలి? — మెట్ల మార్గం & రోప్‌వే
మెట్ల మార్గం — సాంప్రదాయ పద్ధతి (Paathalaganga Srisailam)
శ్రీశైలం ఆలయం నుండి పాతాళగంగకు వందలాది మెట్లు ఉంటాయి. ఈ మెట్లు దిగడం సులభం; తిరిగి ఎక్కడం కష్టంగా అనిపించవచ్చు. కానీ భక్తుల శ్రద్ధ ముందు ఆ అలసట ఏమీ అనిపించదు.
మెట్ల మార్గంలో జాగ్రత్తలు:
మంచి చెప్పులు వేసుకోండి — మెట్లు తడిగా ఉంటాయి
చిన్న నీళ్ళ బాటిల్ తీసుకెళ్ళండి
పెద్దవారు, అనారోగ్యం ఉన్నవారు రోప్‌వే వాడటం మంచిది
ఉదయం వేళ వెళ్తే చల్లగా ఉంటుంది, బాగుంటుంది
రోప్‌వే — ఆధునిక సౌలభ్యం
శ్రీశైలంలో రోప్‌వే సేవ అందుబాటులో ఉంది. పాతాళగంగకు వెళ్ళడానికి మెట్లు దిగలేని వారు రోప్‌వే ద్వారా కింద వరకు వెళ్ళవచ్చు. గాల్లో వేలాడుతూ కింద ప్రవహించే కృష్ణమ్మను చూడటం ఒక అద్భుతమైన అనుభవం.
పడవ ద్వారా చేరుకోవడం
శ్రీశైలంలోని పాతాళగంగ-అక్కమహాదేవి గుహలకు వెళ్ళే జల మార్గం కూడా ఉంది. అక్కమహాదేవి గుహలు చూడాలంటే పడవలో వెళ్ళాల్సి ఉంటుంది. ఇది చాలా రోమాంచకమైన అనుభవం.
పాతాళగంగలో స్నానం — ఆధ్యాత్మిక మహిమ
స్నానం చేయడం వల్ల కలిగే పుణ్యం (Paathalaganga Srisailam)
పాతాళగంగలో స్నానం చేయడం శ్రీశైలం యాత్రలో అత్యంత పవిత్రమైన అనుభవంగా పరిగణిస్తారు. పురాణాలు మరియు శాస్త్రాల ప్రకారం:
పాతాళగంగలో ఒక్కసారి స్నానం చేయడం వల్ల అనేక జన్మల పాపాలు నశిస్తాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు
పితృ తర్పణాలు ఇక్కడ చేయడం ముఖ్యమైనదని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి
కృష్ణానది ఉత్తరవాహినిగా ప్రవహించడం వల్ల ఇక్కడి స్నానానికి ప్రత్యేక ఫలం ఉంటుందని నమ్మకం
స్నాన విధానం (Paathalaganga Srisailam)
పాతాళగంగలో స్నానం చేసే విధానం సాంప్రదాయంగా ఇలా ఉంటుంది:
మొదట నదిలోకి దిగి, మూడుసార్లు మునగడం
పితృ తర్పణాలు సమర్పించడం
మల్లికార్జున స్వామిని మనసులో స్మరించడం
పాతాళగంగ నీటిని ఇంటికి తీసుకెళ్ళడం పవిత్రంగా భావిస్తారు
పాతాళగంగ సమీపంలో ఇతర దర్శనీయ స్థలాలు (Paathalaganga Srisailam)
పాతాళగంగకు వెళ్ళినప్పుడు దగ్గరలో ఉన్న మరికొన్ని ప్రత్యేకమైన స్థలాలు తప్పకుండా చూడండి:
1. అక్కమహాదేవి గుహలు
పడవలో వెళ్ళాల్సిన ఈ గుహలు చారిత్రకంగా చాలా ముఖ్యమైనవి. 12వ శతాబ్దానికి చెందిన కన్నడ సాధ్వి అక్కమహాదేవి ఇక్కడ తపస్సు చేసిందని నమ్మకం. ఈ గుహలు చూడడానికి ప్రత్యేక పడవ టికెట్ కావాలి.
2. శికారం (శ్రీశైల శిఖరం)
శ్రీశైలములో శిఖర దర్శనము చేసుకొంటే పునర్జన్మ ఉండదు అని శాస్త్రాలు ఘోషిస్తున్నాయి. పాతాళగంగ స్నానం తర్వాత శిఖర దర్శనం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
3. మల్లెల తీర్థం
ఆలయానికి సమీపంలో ఉన్న మల్లెలతీర్థం అనే జలపాతాలలో స్నానాలు ఆచరిస్తారు. ఈ జలపాతం చాలా అందంగా ఉంటుంది.
4. సాక్షి గణపతి
పాతాళగంగకు వెళ్ళే దారిలో సాక్షి గణపతి దర్శనం తప్పకుండా చేసుకోండి. ఇక్కడ గణపతి మన యాత్రకు సాక్షిగా ఉంటాడని నమ్మకం.
ఉదయం 5:00 – 6:00 గంటలకు శ్రీశైలం చేరుకుంటే సూర్యోదయ దర్శనం చేసుకోవచ్చు. మల్లికార్జున స్వామి ఆలయం దర్శనానికి ముందు రాత్రే టికెట్లు బుక్ చేసుకోవడం మంచిది.
ఉదయం 9:00 – 10:00 గంటలకు పాతాళగంగకు బయలుదేరండి. ఈ వేళకు మెట్లు తక్కువ రద్దీగా ఉంటాయి. స్నానం చేసి, తిరిగి పైకి వచ్చేందుకు కనీసం 3-4 గంటలు కేటాయించండి.
మధ్యాహ్నం అక్కమహాదేవి గుహలకు పడవలో వెళ్ళవచ్చు.
రోజు 2 — ఇతర క్షేత్రాల దర్శనం (Paathalaganga Srisailam)
మల్లెల తీర్థం జలపాతం
శ్రీశైలం డ్యాం వ్యూ పాయింట్
సాక్షి గణపతి
పాతాళగంగకు చేరుకోవడం — దారి వివరాలు (Paathalaganga Srisailam)
హైదరాబాద్ నుండి శ్రీశైలం
దూరం: దాదాపు 213 కిలోమీటర్లు
బస్సు: హైదరాబాద్ మహబూబ్‌నగర్ రూట్ గుండా ప్రభుత్వ బస్సులు ఉంటాయి
కారు: సుమారు 4-5 గంటలు పడుతుంది
విజయవాడ నుండి శ్రీశైలం
దూరం: దాదాపు 280 కిలోమీటర్లు
రోడ్డు మార్గం: కర్నూలు గుండా వెళ్ళవచ్చు
కర్నూలు నుండి శ్రీశైలం
దూరం: దాదాపు 160 కిలోమీటర్లు
బస్సులు: నేరుగా అందుబాటులో ఉంటాయి
పడవ మార్గం — ప్రత్యేక అనుభవం!
కృష్ణా నదిలో సోమశిల నుంచి శ్రీశైలం వరకు 120 కిలోమీటర్ల మేర 7 గంటల పాటు లాంచీ ప్రయాణం ఉంటుంది. నల్లమల అడవుల మధ్య, కొండల నడుమ కృష్ణమ్మలో సాగే ఈ ప్రయాణం మరువలేని అనుభవం!
పాతాళగంగ శ్రీశైలం — గమనించవలసిన విషయాలు
యాత్రకు ముందు:
ముందే హోటల్ బుకింగ్ చేసుకోండి — ముఖ్యంగా శివరాత్రి, కార్తీకమాసంలో
దేవస్థానం వెబ్‌సైట్ లో దర్శన టికెట్లు బుక్ చేసుకోండి
వాతావరణం చెక్ చేసుకోండి — వర్షాకాలంలో నది ఉద్ధృతిగా ఉంటే నదిలో స్నానం నిషేధించవచ్చు
పాతాళగంగ స్నానానికి:
ప్లాస్టిక్ తీసుకెళ్ళకండి — పవిత్రత కాపాడండి
జరిపి పోవద్దు — జాగ్రత్తగా ఉండండి, మెట్లు తడిగా ఉంటాయి
నది ప్రవాహం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు లోతుకు వెళ్ళకండి
పసుపు-కుంకుమ, అగరుబత్తి తీసుకెళ్ళండి — పాతాళగంగ తల్లికి పూజ చేయడానికి
దుస్తులు:
తేలికపాటి దుస్తులు వేసుకోండి
మార్పు దుస్తులు తప్పకుండా తీసుకెళ్ళండి
చెప్పులు జాగ్రత్తగా ఉంచండి — మెట్లపై మర్చిపోవద్దు
పాతాళగంగ — ఆధ్యాత్మికత మరియు ప్రకృతి అందాల కలయిక (Paathalaganga Srisailam)
పాతాళగంగ కేవలం ఒక స్నాన ఘాట్ మాత్రమే కాదు. అది ఒక సంపూర్ణ అనుభవం.
పైన నల్లమల అడవులు, కొండల మీద పక్షుల కిలకిలలు, కింద కృష్ణమ్మ గలగల శబ్దం — ఇవన్నీ కలిసి ఒక అలౌకికమైన వాతావరణం సృష్టిస్తాయి. నగర జీవితపు హడావిడిలో మునిగిన మనసుకు ఇక్కడ నిజమైన శాంతి లభిస్తుంది.
ఆదిశంకరాచార్యుల నుండి ఆరంభించి నేటి వరకు లక్షలాది భక్తులు ఈ పవిత్ర జలాల్లో స్నానం చేసి పుణ్యం పొందారు. అది ఒక అద్వితీయమైన వారసత్వం.
తరచు అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ) (Paathalaganga Srisailam)
❓ పాతాళగంగ ఏ నదికి చెందినది?
పాతాళగంగ అనేది కృష్ణానదికే. శ్రీశైలం కొండ నుండి చూసినప్పుడు నది చాలా లోతున (పాతాళంలో) ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది కావడంతో దీన్ని పాతాళగంగ అంటారు.
❓ పాతాళగంగకు మెట్లు ఎన్ని ఉంటాయి?
సుమారు 300 కి పైగా మెట్లు ఉంటాయి. కానీ రోప్‌వే సేవ కూడా అందుబాటులో ఉంది.
❓ పాతాళగంగలో స్నానానికి అనువైన సమయం ఏది?
అక్టోబర్ నుండి మార్చి వరకు ఉన్న శీతాకాలం పాతాళగంగ స్నానానికి అత్యంత అనుకూలమైన సమయం. వర్షాకాలంలో నది ఉద్ధృతంగా ఉంటుంది కాబట్టి జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
❓ అక్కమహాదేవి గుహలకు పడవ టికెట్ ఎంత?
ఒక్కో సీజన్‌లో ధరలు మారవచ్చు. సుమారు రూ. 50-150 వరకు ఉండవచ్చు. దేవస్థానం కౌంటర్‌లో నేరుగా తెలుసుకోవాలి.
❓ శ్రీశైలంలో రోప్‌వే పాతాళగంగ వరకు వెళ్తుందా?
అవును, రోప్‌వే కింద పాతాళగంగ వరకు వెళ్తుంది. అది ఒక అద్భుతమైన అనుభవం — గాల్లో వేలాడుతూ కింద కృష్ణమ్మను చూడవచ్చు.
❓ పాతాళగంగలో స్నానం తర్వాత ఏం చేయాలి?
స్నానం తర్వాత సాక్షి గణపతి దర్శనం చేసుకుని, మల్లికార్జున స్వామి దేవాలయంలో మళ్ళీ పూజ చేయడం సాంప్రదాయం. ఇది యాత్ర సంపూర్తి అయినట్లు భావిస్తారు.
❓ పాతాళగంగకు నాగార్జున సాగర్ నుండి పడవలో వెళ్ళవచ్చా?
నాగార్జున సాగర్ నుండి శ్రీశైలం వరకు లాంచీ యాత్ర ఉంది. ఇది ఆరు గంటల ప్రయాణం. ప్రత్యేకంగా ప్రకృతి ప్రేమికులకు ఇది ఒక అద్భుతమైన అనుభవం.
చివరి మాట — పాతాళగంగ మీకోసం ఎదురుచూస్తోంది! (Paathalaganga Srisailam)
పాతాళగంగ శ్రీశైలం — ఇది కేవలం ఒక యాత్రా స్థలం కాదు. ఇది ఒక జీవిత అనుభవం.
మెట్లు దిగుతున్నప్పుడు మనలో ఒక రకమైన ఉద్వేగం కలుగుతుంది. కృష్ణమ్మ నీళ్ళు తాకినప్పుడు ఆ చల్లదనం మనసుకు చేరుతుంది. పైకి ఎక్కుతున్నప్పుడు అలసట ఉన్నా మనసు తేలికపడుతుంది.
మీరు ఇంకా పాతాళగంగ చూడలేదా? అయితే ఈసారి శ్రీశైలం యాత్రలో తప్పకుండా ఈ అనుభవం మిస్ అవ్వకండి.
హర హర మహాదేవ! జై మల్లికార్జున! జై పాతాళగంగ తల్లి!
ఈ article rootritual.in కోసం రాయబడింది. మీకు ఉపయోగంగా అనిపిస్తే మీ మిత్రులకు Share చేయండి!
Datla VamsikrishnaUpdated 5 months Ago1 Mins read
Datla VamsikrishnaUpdated 5 months Ago1 Mins read
Leave a comment